Nieuw Vlaams decreet ter versterking van de lokale democratie

1 september 2021

Klinkt de stem van de kiezer ook écht luider?

Het nieuwe Vlaamse decreet ter versterking van de lokale democratie, dat begin augustus in werking trad, bevat heel wat ingrijpende wijzigingen met het oog op de lokale verkiezingen, waarvan de volgende op zondag 13 oktober 2024 zullen plaatsvinden.

gr-stocks-iHnfhvbknGE-unsplash

Het einde van de opkomstplicht

Als belangrijkste element valt daarbij de afschaffing van de opkomstplicht op. Over de gevolgen van die afschaffing lopen de meningen sterk uiteen. Sommigen menen dat heel wat burgers hun lokaal stemrecht niet meer zullen opnemen. Anders zijn dan weer van oordeel dat net door het afschaffen van de opkomstplicht elke democratisch uitgebrachte stem aan belang zal winnen. Het ziet ernaar uit dat het tot zondag 13 oktober 2024 bij koffiedik kijken zal blijven.

Stemmenkanonnen

Verder blijft in het nieuwe decreet de lijststem behouden, maar zal deze geen rol meer spelen bij de zetelverdeling. Anders gezegd: de zetels gaan voortaan rechtstreeks naar de stemmenkanonnen. Dat maakt dat het belang van lokale politieke communicatie én profilering ongetwijfeld nog zal toenemen. De burgemeesterssjerp gaat vanaf 2024 immers ook automatisch naar de verkozene met de meeste stemmen op de grootste lijst binnen de coalitie. Op die manier is er nog geen sprake van rechtstreekse burgemeestersverkiezingen, maar worden er wel stappen in die richting gezet.

Motie van wantrouwen

Ook zal er voortaan strenger worden toegekeken op het ronselen van volmachten. Daarnaast wordt ook een constructieve motie van wantrouwen door de gemeenteraad mogelijk, waardoor een coalitiewissel gedurende de legislatuur eenvoudiger wordt. Enkele weken na de inwerkingtreding van het nieuwe decreet werd in Blankenberge en De Panne al van deze mogelijkheid gebruik gemaakt.

Administratieve impact

Al deze wijzigingen zullen onmiskenbaar een grote impact hebben op het politieke landschap binnen de lokale besturen. Maar die impact zal er evenzeer zijn voor de gemeentelijke administraties, die deze nieuwe regels in de praktijk zal moeten omzetten. Dat lijkt een hele klus te worden.

Naast het organiseren van de lokale verkiezingen zal de gemeentelijke administratie immers ook geconfronteerd worden met heel wat vragen over de nieuwe “spelregels”. Dat zal alleszins een slagkrachtige organisatie vergen.

Tegelijk stelt het nieuwe decreet dat de installatievergadering van de nieuwe gemeenteraad een maand vroeger – begin december 2024 dus – plaats zal vinden. De gemeentelijke administraties zullen dus al snel na de lokale verkiezingen paraat moeten staan om het nieuwe – óf het “oude” – bestuur zo goed mogelijk ondersteunen tijdens de installatievergadering en bij het voorbereiden ervan.

Wil je meer te weten komen over dit nieuwe decreet, kijk dan zeker naar het interview met Herwig Reynaert, professor politicologie aan de UGent of luister naar de podcast van Radio 1.

Alvast veel lees- en luisterplezier!

Chris De Bock en Sven Goossens, adviseurs CC Consult

Waarom kiest u voor CC Consult?

Wij onderscheiden ons door onze specifieke sectorkennis en onze praktijkgerichte aanpak. Onze adviezen zijn gebaseerd op beproefde modellen, maar wij garanderen de praktische toepasbaarheid. Dit bewijzen wij bijvoorbeeld via ons interim-management.
CC Consult bestaat uit een team van organisatie- en HRM-specialisten, die hun deskundigheid getoetst hebben aan concrete ervaring in de (semi-)publieke sector. U spreekt dus met mensen die de publieke sector door en door kennen en die u dankzij deze kennis en ervaring snel oplossingen en advies kunnen aanreiken.

Bij onze managementopdrachten zetten we hooggekwalificeerde interim-managers in voor specifieke functies bij de overheid. De manager wordt bijgestaan door een supervisor die ook inhoudelijk meevolgt. Onze managers onderhouden hun kennis via intervisie met collega's en permanente bijscholing.

Contacteer ons